Bảy mươi năm xây dựng và trưởng thành của Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam là hành trình của nhiều thế hệ cán bộ, giảng viên và người học cùng vun đắp. Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam, một cơ sở giáo dục đại học mang bản sắc riêng: ra đời từ thực tiễn công tác thanh niên, trưởng thành cùng thanh niên và không ngừng phát triển để phục vụ thanh niên, cộng đồng và xã hội. Trong hành trình ấy, Khoa Công tác xã hội từng bước hình thành, phát triển và đã khẳng định vị trí của một Khoa đào tạo, nghiên cứu có bản sắc ở giao điểm giữa Công tác xã hội, Tâm lý học với thanh thiếu niên.

1. Từ nền tảng khoa học cơ sở đến một Khoa đào tạo đa ngành, đa trình độ

Lịch sử của Khoa Công tác xã hội không bắt đầu từ một quyết định đổi tên, mà được hình thành qua nhiều lớp kế thừa chuyên môn gắn với chính quá trình chuyển mình của Học viện.

Tiền thân là Khoa Khoa học cơ sở, được thành lập năm 1994, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu và giảng dạy các môn khoa học cơ sở. Năm 2003, Khoa Xã hội học Thanh niên được thành lập với 4 bộ môn: Xã hội học; Tâm lý – Giáo dục; Công tác xã hội; Dân số, Giới và Phát triển. Năm 2009, Học viện triển khai chương trình đào tạo trung cấp chuyên nghiệp ngành Công tác xã hội, chuyên ngành Công tác thanh niên. Ngày 26/4/2011, Khoa Xã hội học Thanh niên chính thức được đổi tên thành Khoa Công tác xã hội – mốc xác lập tên gọi hiện nay của Khoa.

Lãnh đạo Học viện cùng tập thể giáo viên của Khoa năm 2005

Từ nền tảng đó, năm 2012, Học viện bắt đầu đào tạo đại học chính quy ngành Công tác xã hội; khóa sinh viên đại học đầu tiên tốt nghiệp năm 2016. Năm 2020 đánh dấu bước phát triển mới khi Học viện được phép đào tạo trình độ đại học ngành Tâm lý học. Chỉ một năm sau, năm 2021, chương trình thạc sĩ Công tác xã hội được mở, đưa nhiệm vụ đào tạo của Khoa từ bậc đại học lên sau đại học. Đến ngày 29/11/2025, cả hai chương trình đào tạo trình độ đại học Công tác xã hội và Tâm lý học đều được cấp giấy chứng nhận kiểm định chất lượng.

Nhìn lại những dấu mốc ấy có thể thấy, mỗi bước phát triển của Khoa không đơn thuần là sự mở rộng về tên gọi hay quy mô. Đó là quá trình tích lũy năng lực học thuật, kinh nghiệm đào tạo, hệ thống thực hành và đội ngũ; từ giảng dạy các khoa học cơ sở đến đào tạo nghề Công tác xã hội, từ một ngành đào tạo đến sự kết nối Công tác xã hội – Tâm lý học, từ đào tạo đại học đến sau đại học.Đó cũng là một phần sinh động trong lịch sử chuyển đổi của Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam từ một cơ sở có thế mạnh về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn, Hội, Đội trở thành cơ sở giáo dục đại học đa ngành mà vẫn gìn giữ mạch nguồn gắn bó với thanh thiếu niên.

2. Bản sắc từ con người, thanh thiếu niên và thực tiễn xã hội

Nếu phải lựa chọn một đặc điểm xuyên suốt để nói về Khoa Công tác xã hội, đó chính là đào tạo và nghiên cứu về con người trong những mối quan hệ xã hội cụ thể, với thanh thiếu niên và trẻ em, đây là bản sắc và lợi thế trong đào tạo và nghiên cứu.

Bản sắc ấy được hình thành từ chính lịch sử của Học viện và được bồi đắp qua các thế hệ giảng viên. Từ công tác xã hội với thanh thiếu niên, phạm vi chuyên môn của Khoa ngày càng phát triển tới công tác xã hội trường học, trẻ em và gia đình, phát triển cộng đồng, sức khỏe tâm thần, tham vấn, tâm lý học đường và nhiều lĩnh vực khác trong hỗ trợ con người.

Lãnh đạo khoa và tập thể giảng viên Khoa Công tác xã hội

Hiện nay, Khoa có 17 giảng viên, trong đó có 6 tiến sĩ, 6 thạc sĩ đang làm nghiên cứu sinh và 5 thạc sĩ. Ba bộ môn chuyên môn gồm Công tác xã hội, Tâm lý học và Khoa học xã hội tạo nên cấu trúc vừa có chiều sâu chuyên ngành, vừa có khả năng liên kết liên ngành.

Điều đáng trân trọng hơn những con số là sự tiếp nối giữa các thế hệ. Qua nhiều giai đoạn, đội ngũ cán bộ, giảng viên của Khoa đã cùng nhau xây dựng chương trình, biên soạn học liệu, phát triển mạng lưới thực hành, hướng dẫn sinh viên nghiên cứu, thực hiện các đề tài khoa học và đưa người học đến gần hơn với đời sống xã hội. Trong một ngành nghề lấy con người làm đối tượng phục vụ, tri thức chuyên môn chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng lòng nhân ái, đạo đức nghề nghiệp, thái độ tôn trọng khác biệt và trách nhiệm đối với cộng đồng. Chính điều đó dần trở thành một nét văn hóa của Khoa.

3. Chất lượng đào tạo, kiểm định và thực hành chuyên nghiệp

Đến năm 2026, Khoa đã và đang tổ chức đào tạo 15 khóa ngành Công tác xã hội với 34 lớp và 7 khóa ngành Tâm lý học với 18 lớp. Quy mô người học Khoa quản lý và tham gia đào tạo đạt trên 1.500 sinh viên Công tác xã hội và khoảng 700 sinh viên Tâm lý học. Ở bậc sau đại học, Khoa đã và đang tổ chức 6 khóa thạc sĩ Công tác xã hội, trong đó 3 khóa đã hoàn thành chương trình đào tạo.  

Quy mô chưa bao giờ nên là thước đo duy nhất của giáo dục đại học. Với Công tác xã hội và Tâm lý học, năng lực nghề nghiệp chỉ có thể được hình thành đầy đủ khi người học được tiếp xúc với con người thật, vấn đề thật và những tình huống nghề nghiệp thật. Xuất phát từ quan điểm đó, Khoa kiên trì phát triển mô hình đào tạo gắn với thực hành, thực tập và kiểm huấn, giám sát. Đến nay, Khoa đã tham mưu với Ban Giám đốc Học viện để ký thỏa thuận hợp tác với 30 cơ sở thực hành, bao gồm các trung tâm công tác xã hội, cơ sở bảo trợ xã hội, bệnh viện, cơ sở giáo dục và các đơn vị cung cấp dịch vụ cho nhiều nhóm đối tượng. Đây không chỉ là những địa chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập, mà còn là cầu nối để nhà trường tiếp nhận phản hồi của thực tiễn nghề nghiệp, từ đó điều chỉnh chương trình và phương pháp đào tạo.

Lễ ký thỏa thuận hợp tác với các cơ sở thực hành ngành Công tác xã hội và Tâm lý học 

Năm 2025 ghi dấu một bước tiến quan trọng trong lịch sử hình thành và phát triển của khoa khi chương trình đào tạo đại học ngành Công tác xã hội và chương trình đào tạo đại học ngành Tâm lý học đều được cấp giấy chứng nhận kiểm định chất lượng, với tỷ lệ số tiêu chí đạt yêu cầu là: 86% theo kết quả đánh giá.

Hội nghị công bố quyết định và trao giấy chứng nhận kiểm định chương trình chương trình đào tạo 

Quan trọng hơn, quá trình tự đánh giá đã góp phần hình thành tư duy quản trị chương trình dựa trên minh chứng, phản hồi của người học, cựu người học, giảng viên, cơ sở thực hành và đơn vị sử dụng lao động. Đó là nền móng để chất lượng trở thành một văn hóa thường nhật chứ không chỉ là yêu cầu của một chu kỳ đánh giá.

4. Nghiên cứu khoa học phục vụ đào tạo và phát triển xã hội

Cùng với đào tạo, nghiên cứu khoa học ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng trong sự phát triển của Khoa.Các nghiên cứu của giảng viên tập trung vào những lĩnh vực gắn chặt với chuyên môn và những vấn đề xã hội đương đại: công tác xã hội, tâm lý học, trẻ em và thanh thiếu niên, sức khỏe tâm thần, giáo dục, giới, gia đình, phát triển cộng đồng, hành vi nguy cơ và tác động của chuyển đổi số, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ xao nhãng, quyền trẻ em. Kết quả nghiên cứu được sử dụng để cập nhật bài giảng, phát triển học liệu, hướng dẫn nghiên cứu khoa học sinh viên và hỗ trợ hoạt động đào tạo. Từ năm 2013 đến nay khoa đã có 12 đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ và 22 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở

Khối lượng học liệu được hình thành qua nhiều năm cũng phản ánh nền tảng chuyên môn của Khoa. Khoa đã biên soạn và xuất bản 03 giáo trình: Tham vấn trẻ em, Hành vi con người và môi trường xã hội, Phương pháp nghiên cứu khoa học; 24 tập bài giảng phục vụ công tác đào tạo đại học 2 ngành: Công tác xã hội và Tâm lý học.

Hoạt động công bố quốc tế cũng có chuyển biến rõ nét. Giai đoạn 2020–2025 công bố 13 bài báo thuộc hệ thống Scopus/Web of Science, riêng năm 2025 có 6 bài; các nghiên cứu đã tiếp cận những chủ đề như sức khỏe tâm thần, tâm lý học đường, quan hệ và sức khỏe ở thanh niên, bạo lực học đường và các vấn đề xã hội khác. Năm 2023, Khoa tham gia tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Hoàn thiện khung pháp lý phát triển Công tác xã hội tại Việt Nam” với sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế. Trong khuôn khổ hợp tác của Học viện, hoạt động chuyên môn của Khoa cũng được kết nối với Trường Công tác xã hội – Đại học South Carolina.

Hội nhập đối với Khoa không chỉ nhằm mở rộng mối quan hệ trong mạng lưới nghề nghiệp. Ý nghĩa sâu xa hơn là tạo cơ hội để giảng viên và người học tiếp cận các chuẩn mực nghề nghiệp, phương pháp nghiên cứu, mô hình đào tạo và thực hành tiến bộ; đồng thời đưa những vấn đề của thanh thiếu niên và xã hội Việt Nam vào những cuộc đối thoại học thuật rộng lớn hơn.

Giảng viên và sinh viên khoa Công tác xã hội tham gia “Trại nghiên cứu học tập” tại Trung Quốc

Nghiên cứu khoa học không chỉ là công việc của giảng viên, qua nhiều năm, sinh viên của cả hai ngành Công tác xã hội và Tâm lý học đã hình thành những nhóm nghiên cứu trẻ, với nhiều đề tài đạt giải ở cấp Học viện và cấp Bộ. Năm học 2025–2026, tiếp tục có đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên dự thi vòng Chung kết cấp Bộ. Thực tế cho thấy, hành tích quan trọng không chỉ nằm trong những giải thưởng. Giá trị lâu dài hơn là hình thành ở sinh viên năng lực đặt câu hỏi, tìm kiếm bằng chứng, phân tích dữ liệu và nhìn nhận các vấn đề con người bằng một thái độ khoa học. Đó chính là phẩm chất cần thiết của người làm Công tác xã hội và Tâm lý học trong một xã hội ngày càng phức tạp.

Hội nghị tổng kết hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên năm học 2025  - 2026 

5. Phụng sự cộng đồng – giá trị nhân văn, trao truyền qua nhiều thế hệ thầy và trò khoa Công tác xã hội

Có những giá trị của Khoa không thể chỉ nhìn thấy trong giáo trình hay bảng điểm. Suốt nhiều năm, hoạt động thiện nguyện và phát triển cộng đồng đã trở thành môi trường để giảng viên, sinh viên đưa kiến thức nghề nghiệp vào cuộc sống. Nổi bật là chương trình “Đông ấm yêu thương” với 11 chương trình được tổ chức trong giai đoạn 2013-2026 tại nhiều địa bàn miền núi và vùng còn khó khăn như Lào Cai, Yên Bái, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Sơn La, Hà Giang, Lai Châu.

Chương trình Đông ấm yêu thương 2026 tại Sơn La

 Nếu chỉ coi đây là những chuyến thiện nguyện thì chưa phản ánh đầy đủ ý nghĩa của chương trình. Trong nhiều hoạt động, sinh viên được thực hành khảo sát và đánh giá nhu cầu, huy động nguồn lực, tổ chức hoạt động cộng đồng, giao tiếp với người dân, làm việc nhóm và hỗ trợ tâm lý, như một “học kỳ thực địa”, nơi kiến thức chuyên môn được đặt trong đời sống xã hội. Chính trong những không gian ấy, tinh thần nghề nghiệp trở thành văn hóa học đường: học để hiểu con người, thực hành để trưởng thành và cống hiến để thấy trách nhiệm của tri thức đối với xã hội.

Sinh viên Khoa Công tác xã hội tại Mùa hè xanh 2026

6. Hướng tới năm 2030, tầm nhìn 2045: giữ bản sắc để đi xa hơn

Bước vào chặng đường phát triển mới của Học viện, Khoa Công tác xã hội đứng trước những cơ hội lớn nhưng cũng có những yêu cầu mới.

Chiến lược phát triển Học viện xác định các giá trị “Chất lượng – Tiên phong – Sáng tạo”. Với đặc thù của Khoa, những giá trị ấy được cụ thể hóa bằng sự tôn trọng phẩm giá con người, tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, thực hành dựa trên bằng chứng và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Trong thời gian tới, Khoa tiếp tục đặt trọng tâm vào nâng cao chất lượng hai chương trình đại học Công tác xã hội và Tâm lý học, phát triển chương trình thạc sĩ Công tác xã hội; tăng cường năng lực đội ngũ; hoàn thiện mạng lưới cơ sở thực hành và chất lượng kiểm huấn; mở rộng hợp tác học thuật, nghiên cứu và công bố quốc tế.

Lễ kỷ niệm 43 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam 

Các hướng nghiên cứu cần tiếp tục bám sát lợi thế đặc thù của Học viện: đời sống và sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên; Công tác xã hội với trẻ em, gia đình và nhà trường; tham vấn và hỗ trợ tâm lý; phát triển cộng đồng; sự biến đổi trong quan hệ xã hội, hành vi và sức khỏe tâm thần của người trẻ dưới tác động của môi trường số. Kết quả nghiên cứu cần quay trở lại phục vụ giảng đường, thực hành nghề nghiệp, khuyến nghị chính sách và cộng đồng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tác động sâu sắc đến giáo dục và các nghề trợ giúp, Khoa cần chủ động ứng dụng công nghệ nhưng không đánh đổi những nguyên tắc nền tảng của nghề nghiệp. Công nghệ có thể hỗ trợ con người, nhưng không thể thay thế trách nhiệm chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, bảo mật thông tin và mối quan hệ người – người vốn là cốt lõi của Công tác xã hội và Tâm lý học.

Đến năm 2045, mục tiêu của Khoa không chỉ là có thêm nhiều khóa đào tạo hay nhiều công bố khoa học, mà cao cả hơn thế là xây dựng một môi trường học thuật nhân văn, chuyên nghiệp và có năng lực tạo ra tri thức hữu ích, nơi người học được chuẩn bị để làm nghề bằng kiến thức, kỹ năng, dựa trên bằng chứng khoa học và trách nhiệm xã hội, để hỗ trợ con người một cách khoa học, hiệu quả hơn..

Kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam là dịp để Khoa Công tác xã hội nhìn lại chặng đường mình đã đi qua với niềm tự hào và lòng biết ơn: biết ơn những thế hệ đã đặt nền móng, những người đã lặng lẽ xây dựng từng môn học, từng chương trình đào tạo, từng cơ sở thực hành; những thầy cô đã truyền nghề, những sinh viên đã đem màu áo của Khoa đến với cộng đồng và những đối tác đã đồng hành trong suốt hành trình phát triển.Truyền thống chỉ thực sự sống khi được tiếp nối bằng trách nhiệm của hiện tại.

Từ nền tảng khoa học cơ sở đến Công tác xã hội, từ Công tác xã hội đến Tâm lý học, từ giảng đường đến cộng đồng, từ đào tạo đại học đến sau đại học và hội nhập học thuật quốc tế, Khoa Công tác xã hội đang viết tiếp một chặng đường mới trong lịch sử của Học viện.

Giữ vững bản sắc gắn với thanh thiếu niên. Lấy chất lượng làm nền tảng. Lấy con người làm trung tâm. Lấy khoa học làm cơ sở và phụng sự cộng đồng làm trách nhiệm.

Gặp mặt cán bộ Đoàn Liên chi đoàn qua các thời kỳ lần thứ nhất năm 2026

Đó không chỉ là cách Khoa Công tác xã hội trân trọng lịch sử của mình, mà còn là cách Khoa góp phần cùng Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam bước vào chặng đường mới – một Học viện trưởng thành từ thực tiễn công tác thanh thiếu niên, phát triển cùng thanh thiếu niên và vì sự phát triển của thanh thiếu niên, cộng đồng và xã hội.

Hội thi Nghiệp vụ Công tác xã hội và Tâm lý học lần thứ VI, năm 2026

TS. Phạm Ngọc Linh - Trưởng khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam