Ngày 14/07/2026, tại Hà Nội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam (VYA) đã phối hợp cùng Viện Chính sách Thanh thiếu niên Hàn Quốc (NYPI) tổ chức thành công Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề: "Các vấn đề xã hội của trẻ em và thanh thiếu niên di cư: Thực trạng, thách thức và giải pháp chính sách". Hội thảo được tổ chức trực tuyến với sự tham gia của các chuyên gia của hai bên, mở ra những hướng đi mới trong việc bảo vệ và phát triển nguồn nhân lực trẻ mang bối cảnh di cư.

Toàn cảnh Hội thảo quốc tế

1. Nhận diện các thách thức chung

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Il Hyun Paek - Viện trưởng NYPI đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thấu hiểu những khó khăn mà thanh thiếu niên di cư đang phải đối mặt. Bổ sung cho nhận định này, phần trình bày của TS. Donghoon Shin (Nghiên cứu viên NYPI) đã chỉ ra rằng Việt Nam hiện là quốc gia đứng đầu về nguồn gốc cha/mẹ của thanh thiếu niên có bối cảnh di cư tại Hàn Quốc, chiếm tới gần một phần ba tổng số (31,3%). Các chuyên gia nhận định, dù ở bối cảnh Hàn Quốc hay Việt Nam, điểm chung cốt lõi là trẻ em di cư đều gặp khủng hoảng về học tập, rào cản ngôn ngữ và sự chênh vênh về bản sắc. Đặc biệt, sự "phân mảnh" trong hệ thống pháp luật và quản lý nhà nước đã tạo ra những "điểm mù" chính sách khiến nhiều trẻ em rơi vào khoảng trống không được hỗ trợ.

Ông Il Hyun Paek - Viện trưởng Viện Chính sách Thanh thiếu niên Hàn Quốc (NYPI) phát biểu khai mạc Hội thảo

2. Thực trạng đáng báo động về tâm lý và rào cản hội nhập

Đi sâu vào bối cảnh tại Việt Nam, ThS. Phạm Thị Thanh Mai - Khoa Công tác xã hội đã trình bày tham luận làm rõ những tổn thương tâm lý sâu sắc của trẻ nhập cư. Các em phải đối mặt với căng thẳng kéo dài, dẫn đến tỷ lệ mắc trầm cảm (10-33%) và rối loạn stress sau sang chấn (PTSD) cao. Đáng chú ý, tỷ lệ đi học của trẻ di cư (11-18 tuổi) ở mức rất thấp, chỉ đạt 55,7% so với 83,9% của trẻ không di cư. Bên cạnh đó, các học giả từ Học viện  Thanh thiếu niên Việt Nam cũng chỉ ra nhiều thực trạng và giải pháp thiết thực khác:

- Quyền tiếp cận giáo dục: Rào cản thủ tục hành chính khiến trẻ nhập cư khó vào trường công lập. Nhóm nghiên cứu đề xuất luật hóa trách nhiệm tiếp nhận trẻ của chính quyền địa phương, cho phép trẻ nhập học trước, hoàn thiện hồ sơ sau.

- Chính sách xã hội và nhà ở: 55% thanh niên nhập cư chỉ có thu nhập vừa đủ trang trải. Giải pháp đưa ra là quy hoạch nhà ở giá rẻ đạt chuẩn và coi thanh niên nhập cư là "nguồn nhân lực chiến lược".

- Quản lý nhà nước & Chuyển đổi số: Đề xuất số hóa toàn diện, liên thông Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với hệ thống y tế, giáo dục.

- Vai trò của Đoàn Thanh niên: Đề xuất nhân rộng các mô hình "Khu trọ văn hóa", ứng dụng bản đồ số an sinh và sử dụng nền tảng số để truyền thông.

ThS. Phạm Thị Thanh Mai - Khoa Công tác xã hội trình bày tham luận

3. Thảo luận tìm giải pháp cốt lõi

Dưới sự điều phối của TS. Minsang Yoo (NYPI), phiên thảo luận chung đã diễn ra sôi nổi. Các vấn đề nóng được đề cập bao gồm:

- Giải quyết sự chồng chéo, phân mảnh trong quản lý nhà nước đối với trẻ em nhập cư.

- Định hướng chiến lược biến lực lượng thanh thiếu niên di cư thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh già hóa dân số.

- Gỡ bỏ rào cản "ngôn ngữ học thuật" bằng mô hình tham vấn tâm lý và giáo trình song ngữ.

- Tìm hiểu các khung pháp lý của Hàn Quốc nhằm bảo vệ quyền lợi của thanh thiếu niên Việt Nam.

TS. Minsang Yoo (NYPI) điều phối phiên thảo luận chung

4. Hướng tới tương lai: đề xuất ký kết thỏa thuận hợp tác (mou)

Phát biểu bế mạc Hội thảo, TS. Hoàng Minh Tuấn – Phó Giám đốc phụ trách Học viện đã đúc kết những giá trị to lớn mà hai bên đạt được và nhấn mạnh rằng việc nhận diện thách thức là để cùng nhau kiến tạo giải pháp. Định hướng chiến lược sắp tới giữa VYA và NYPI sẽ tập trung vào:

TS. Hoàng Minh Tuấn – Phó Giám đốc phụ trách Học viện phát biểu bế mạc Hội thảo

- Nghiên cứu về nhóm "Trẻ em hồi hương": Sáng kiến nhằm đo lường và hỗ trợ nhóm trẻ em sinh ra/lớn lên tại Hàn Quốc sau đó theo gia đình trở về Việt Nam.

- Trao đổi chuyên gia và học tập mô hình: Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam kỳ vọng sẽ tổ chức các đoàn công tác sang Hàn Quốc để trải nghiệm thực tế các mô hình can thiệp hỗ trợ vòng đời. TS. Hoàng Minh Tuấn cũng đặc biệt nhấn mạnh mong muốn hai cơ quan sẽ sớm tiến tới ký kết thỏa thuận ghi nhớ hợp tác (MOU)./.

Các đại biểu dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Bài viết: Bích Thảo - TTNC&HTQT. Ảnh: Đình Nam tổng hợp